Gdy nasz czworonożny przyjaciel cierpi, naturalnym odruchem jest chęć natychmiastowej pomocy. Jednak w przypadku psów, podawanie środków przeciwbólowych wymaga wyjątkowej ostrożności i zawsze powinno być skonsultowane z lekarzem weterynarii. Leki bezpieczne i skuteczne dla ludzi mogą okazać się toksyczne, a nawet śmiertelne dla naszych pupili.
Czy leki dla ludzi są bezpieczne dla psa? Stanowcze „Nie”
To kluczowa zasada, o której każdy właściciel psa musi pamiętać. Organizm psa metabolizuje substancje czynne zupełnie inaczej niż ludzki, co sprawia, że wiele popularnych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych dostępnych bez recepty jest dla nich śmiertelnie niebezpiecznych.
Nigdy nie podawaj psu leków zawierających:
- Paracetamol (acetaminofen): Jest silnie toksyczny dla psów (i kotów!), uszkadza wątrobę i nerki.
- Ibuprofen i Naproksen: To niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które w dawkach stosowanych u ludzi lub nawet w małych ilościach mogą wywołać u psa poważne problemy żołądkowo-jelitowe (wrzody, krwawienia), uszkodzenie nerek i wątroby. (Przeczytaj też: Co robić, gdy pies zjadł ibuprom?)
- Kwas acetylosalicylowy (Aspiryna, Polopiryna): Może zaszkodzić układowi pokarmowemu, a jego metabolizm jest u psów spowolniony, co zwiększa ryzyko toksyczności.
Każdy lek przeciwbólowy musi być dobierany indywidualnie przez weterynarza, z uwzględnieniem masy ciała, wieku, rasy oraz ogólnego stanu zdrowia psa.
Rodzaje weterynaryjnych leków przeciwbólowych
W medycynie weterynaryjnej stosuje się różne grupy leków, w zależności od rodzaju i nasilenia bólu.
Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ)
To najczęściej używana grupa leków w leczeniu bólu i stanów zapalnych u psów (np. w przypadku zapalenia stawów, bólu pooperacyjnego). Działają one poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za produkcję substancji wywołujących stan zapalny i ból.
Przykłady substancji czynnych:
- Meloksykam (często stosowany w chorobach stawów).
- Karprofen (często stosowany w bólach przewlekłych i pooperacyjnych).
Ważne: Weterynaryjne NLPZ są zaprojektowane tak, aby były bezpieczniejsze dla psów, ale ich stosowanie również wymaga ścisłego nadzoru. Mogą powodować problemy żołądkowo-jelitowe (wymioty, biegunka, utrata apetytu) oraz, rzadziej, problemy z nerkami lub wątrobą.
Opioidy
Stosowane w przypadkach silnego, ostrego bólu (np. po poważnych urazach czy operacjach) lub w leczeniu przewlekłego bólu, gdy NLPZ są niewystarczające. Wymagają ścisłej kontroli weterynaryjnej. Przykładem jest Tramadol (stosowany na ból przewlekły i pooperacyjny) czy silniejsze opioidy podawane w lecznicy.
Leki rozkurczowe i doraźne
W przypadku bólu brzucha, wzdęć czy kolki, weterynarz może zalecić leki o działaniu rozkurczowym, takie jak te zawierające Drotawerynę (np. No-Spa, ale w dawce weterynaryjnej) lub preparaty na wzdęcia zawierające Symetykon. Mogą one przynieść doraźną ulgę, ale nie eliminują przyczyny bólu, dlatego po ich podaniu konieczna jest wizyta u specjalisty.
Rozpoznawanie bólu – klucz do szybkiej reakcji
Psy są mistrzami w ukrywaniu bólu, co jest ich naturalnym mechanizmem przetrwania. Właściciel musi być dociekliwy i bacznie obserwować swojego pupila.
Objawy, które mogą świadczyć o bólu:
- Zmiany w zachowaniu: Apatia, niechęć do zabawy i aktywności, nadmierna senność lub niepokój.
- Problemy z poruszaniem: Kulawizna, trudności ze wstawaniem lub kładzeniem się, niechęć do wchodzenia/schodzenia po schodach, unikanie skakania.
- Zmiany w postawie: Przyjęcie „pozycji bólowej” (np. skulenie, charakterystyczne wygięcie grzbietu).
- Wokalizacja: Skomlenie, piszczenie, nadmierne dyszenie.
- Lokalne objawy: Intensywne wylizywanie, gryzienie lub drapanie bolącego miejsca.
- Zmiany apetytu: Zmniejszenie lub całkowita utrata apetytu i pragnienia.
- Agresja: Nagła agresja przy dotyku lub próbie manipulowania bolesnym miejscem.
Wszelkie odstępstwa od normy powinny skłonić opiekuna do natychmiastowej konsultacji z weterynarzem.
Suplementy i terapie wspomagające
W przypadku przewlekłego bólu, zwłaszcza związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów, farmakologia często jest uzupełniana o inne metody:
- Suplementy diety: Preparaty zawierające glukozaminę, chondroitynę, MSM, kwas hialuronowy czy kwasy tłuszczowe omega-3 (np. olej z łososia), które wspierają regenerację chrząstki i działają przeciwzapalnie.
- Fizjoterapia i rehabilitacja: Ćwiczenia, hydroterapia czy masaże, które pomagają utrzymać masę mięśniową i ruchomość stawów.
- Terapie naturalne: Niektóre zioła, np. Czarci Pazur czy Złocień Maruna, mogą mieć działanie przeciwbólowo-przeciwzapalne, ale ich stosowanie również musi być uzgodnione z weterynarzem, aby nie wchodziły w interakcje z innymi lekami.
Podsumowując: Leczenie bólu u psa jest obowiązkowe. Podstawą bezpiecznej i skutecznej terapii jest współpraca z lekarzem weterynarii i stosowanie wyłącznie leków przeznaczonych dla zwierząt.
