Bernardyn to jedna z najbardziej ikonicznych i rozpoznawalnych ras na świecie, nieodłącznie kojarzona z alpejskimi krajobrazami, surowym klimatem i heroizmem. Ten potężny, ale niezwykle łagodny pies, dzięki swojej historii jako ratownik górski, zyskał reputację „szlachetnego giganta” i oddanego towarzysza rodziny.
Historia rasy
Historia Bernardyna jest nierozerwalnie związana z hospicjum na Wielkiej Przełęczy Świętego Bernarda w Alpach Szwajcarskich, położonej na wysokości około 2469 m n.p.m. Od XVII wieku, mnisi z hospicjum hodowali duże psy typu molos, które miały za zadanie chronić teren, towarzyszyć podróżnym i, co najważniejsze, ratować ludzi zasypanych przez lawiny lub zagubionych w śnieżnych zamieciach.
Psy te były hodowane i selekcjonowane pod kątem siły, odporności na zimno, wytrzymałości i doskonałego węchu. Przez około 200 lat Bernardyny uratowały życie setkom osób.
Najsłynniejszym przedstawicielem rasy był Barry der Menschenretter (Barry Ratownik Ludzi), który w latach 1800-1812 miał uratować ponad 40 osób. Jego imię stało się synonimem rasy i heroizmu. Pierwotnie psy te nie miały nazwy, określano je jako „psy z hospicjum”. Oficjalna nazwa „Bernardyn” została przyjęta pod koniec XIX wieku. W 1887 roku rasa została uznana za szwajcarską rasę narodową.
Wygląd i typy
Bernardyn to olbrzymi, silny i muskularny pies. Jego masywna głowa, szeroka kufa i wyraźne fałdy skórne są charakterystyczne.
- Wysokość i waga: Dorosłe samce osiągają co najmniej 70 cm w kłębie, a suki co najmniej 65 cm. Waga waha się od 64 kg do 82 kg, choć niektóre osobniki mogą być jeszcze cięższe.
- Głowa: Jest potężna, z wyraźnym stopem i fałdami nad brwiami.
- Oczy: Ciemnobrązowe, przyjazne, z widocznym, luźnym dolnym powiekiem, co jest typowe dla rasy.
- Umaszczenie: Białe z rudobrązowymi lub żółtobrązowymi plamami. Wymagane są białe znaczenia na klatce piersiowej, łapach, czubku ogona i masce.
Bernardyn występuje w dwóch oficjalnych odmianach sierści, które są traktowane jako jeden wzorzec rasy:
- Odmiana krótkowłosa Sierść jest gęsta, przylegająca, gładka i twarda, z obfitym podszerstkiem. Jest to pierwotny, historyczny typ, lepiej przystosowany do pracy w śniegu (krótka sierść nie zbierała lodu).
- Odmiana długowłosa: Sierść jest średniej długości, lekko falista, ale nie kędzierzawa. Pojawiła się później w wyniku krzyżowania, które miało miejsce po lawinie, która zabiła dużą część populacji psów w hospicjum (wprowadzono krew Nowofundlanda).
Usposobienie – spokojny stróż
Bernardyn jest z natury psem o niezwykle łagodnym i zrównoważonym usposobieniu. Mimo swoich rozmiarów, jest bardzo czuły i oddany rodzinie.
- Temperament: Jest spokojny, cierpliwy i majestatyczny. Bardzo rzadko wpada w panikę lub wykazuje agresję.
- Dzieci: Jest to rasa, która ma doskonały stosunek do dzieci. Właściwie wychowany Bernardyn jest idealną nianią, choć ze względu na gabaryty, interakcje z małymi dziećmi zawsze wymagają nadzoru.
- Lojalność: Są niezwykle lojalne i opiekuńcze wobec swojej rodziny. Mogą wykazywać instynkt stróżowania, zwłaszcza psy krótszej sierści.
- Aktywność: Bernardyny mają umiarkowane zapotrzebowanie na ruch. Nie są to psy, które muszą biegać godzinami, ale wymagają regularnych, spokojnych spacerów. Zdecydowanie nie nadają się do intensywnych sportów kynologicznych.
- Szkolenie: Są inteligentne, ale mogą być powolne i uparte podczas szkolenia. Wymagają łagodnego, ale konsekwentnego podejścia, które rozpoczyna się już w wieku szczenięcym.
Zdrowie i długość życia
Niestety, jak wiele ras olbrzymich, Bernardyn żyje stosunkowo krótko – średnia długość życia wynosi od 8 do 10 lat. Główne problemy zdrowotne związane są z ich rozmiarami i szybkim wzrostem:
- Dysplazja stawów: Ze względu na ogromne rozmiary, są bardzo podatne na dysplazję stawu biodrowego i łokciowego. Niezwykle ważna jest właściwa dieta i ograniczenie intensywnego ruchu w okresie wzrostu (do około 18. miesiąca życia).
- Skręt żołądka: Rasa o głębokiej klatce piersiowej jest silnie predysponowana do skrętu żołądka, co jest stanem zagrożenia życia.
- Problemy z oczami: Typowe są entropium i ektropium (podwijanie i wywijanie się powiek).
- Choroby serca: Mogą wystąpić kardiomiopatie i inne schorzenia serca.
- Nowotwory kości: Podwyższone ryzyko wystąpienia nowotworów kości.
Wady i zalety rasy Bernardyn
Zalety:
- Wyjątkowa łagodność: Idealny pies rodzinny, cierpliwy i oddany.
- Lojalność: Silne przywiązanie do właściciela i instynkt opiekuńczy.
- Spokój: Mało szczekliwy, w domu jest oazą spokoju.
- Odporność na zimno: Z natury przystosowany do niskich temperatur.
- Dobre relacje z dziećmi: Idealny towarzysz dla starszych dzieci.
Wady:
- Ogromne rozmiary: Wymaga dużej przestrzeni życiowej.
- Krótka długość życia: Rasa niestety żyje krótko.
- Skłonność do ślinienia: Ze względu na luźne wargi, Bernardyny bardzo się ślinią, zwłaszcza po jedzeniu i piciu.
- Problemy ze stawami: Wysokie ryzyko dysplazji i innych problemów ortopedycznych.
- Wrażliwość na ciepło: Te psy źle znoszą upały (mogą się przegrzać).
Dla kogo pies rasy Bernardyn?
Bernardyn jest idealnym psem dla:
- Właścicieli z dużą przestrzenią: Najlepiej dom z dużym, ogrodzonym ogrodem. Musi mieć dostęp do domu, ponieważ źle znosi samotność.
- Rodzin gotowych na pielęgnację: Osób, które akceptują linienie (szczególnie długowłosej odmiany) i będą w stanie codziennie sprzątać sierść i ślinę.
- Właścicieli o spokojnym trybie życia: Którzy preferują spokojne, umiarkowane spacery zamiast intensywnego biegania.
- Osób gotowych na duże koszty: Ze względu na wagę, Bernardyn generuje bardzo wysokie koszty weterynaryjne (leki, znieczulenia, karma są droższe).
Nie jest to pies dla osób mieszkających w małych mieszkaniach, dla alergików ani dla tych, którzy chcą, aby pies spędzał większość czasu sam na zewnątrz.
Cena psa rasy Bernardyn
Cena szczenięcia Bernardyna z dobrej, zarejestrowanej hodowli (FCI/ZKwP) waha się zazwyczaj od 4000 zł do 7000 zł. Ze względu na ryzyko zdrowotne w tej rasie, kupno szczenięcia od hodowcy, który nie bada rodziców pod kątem dysplazji stawów i serca, jest skrajnie nieodpowiedzialne i może prowadzić do astronomicznych kosztów leczenia.
Pytania i odpowiedzi
Czy Bernardyn może żyć w upale?
Bernardyn bardzo źle znosi wysokie temperatury. Musi mieć zawsze dostęp do chłodnego miejsca i świeżej wody. W upalne dni należy ograniczyć aktywność do minimum i chronić go przed słońcem, aby uniknąć udaru cieplnego.
Ile jedzą Bernardyny?
Jako psy olbrzymie, jedzą dużo, ale kluczowa jest jakość karmy. W okresie wzrostu szczenięta potrzebują karmy o odpowiednio zbilansowanym poziomie wapnia i fosforu, aby uniknąć problemów ze stawami spowodowanych zbyt szybkim wzrostem.
Czy Bernardyn jest dobrym psem stróżującym?
Tak. Jego imponujący wygląd i niska tolerancja na intruzów sprawiają, że jest świetnym stróżem, choć jego interwencje są zazwyczaj ograniczone do głośnego i ostrzegawczego szczekania oraz groźnej postawy. Nie jest psem bojowym.
Dlaczego Bernardyn ma „beczułkę z brandy” na szyi?
To popularny, ale fałszywy mit, spopularyzowany przez malarzy i filmy. Mnisi z hospicjum nigdy nie zakładali psom beczułek z brandy. Alkohol w niskich temperaturach przyspieszyłby tylko hipotermię u ratowanej osoby.
Ciekawostki o Rasie
- Olbrzymia siła: Bernardyny są w stanie ciągnąć obciążenia przekraczające ich własną masę ciała. W przeszłości, oprócz ratownictwa, wykorzystywano je do transportu mleka i innych towarów.
- Zmiana rozmiaru: Współczesne Bernardyny są znacznie większe i cięższe niż ich heroiczni przodkowie z XVII i XVIII wieku. Mnisi hodowali psy o optymalnym rozmiarze, by mogły łatwo poruszać się po głębokim śniegu, a ich waga nie przekraczała 45-55 kg.
- Gwiazdy kina: Bernardyn stał się jedną z najbardziej uwielbianych psich gwiazd dzięki serii filmów Beethoven, co przyczyniło się do wzrostu popularności rasy na całym świecie.
