Biały Owczarek Szwajcarski (BOS), znany również jako Berger Blanc Suisse lub potocznie jako owczarek amerykańsko-kanadyjski, to rasa, która fascynuje swoją elegancją, inteligencją i wyjątkowo zrównoważonym charakterem. Choć na pierwszy rzut oka łudząco przypomina owczarka niemieckiego, jego historia i temperament wykształciły psa o nieco odmiennych cechach – bardziej łagodnego i rodzinnego.
📜 Historia rasy – odrzucenie i odrodzenie
Choć kraj patronacki rasy to Szwajcaria, korzenie BOS-a sięgają Niemiec, a ściślej – puli genetycznej owczarka niemieckiego. Białe umaszczenie, które początkowo było cechą dopuszczalną, zaczęło być eliminowane z hodowli owczarka niemieckiego w latach 30. XX wieku. Uważano, że biały kolor jest związany z gorszymi cechami użytkowymi lub problemami zdrowotnymi, takimi jak głuchota, co, jak się później okazało, było nieuzasadnione.
Na szczęście, białe owczarki znalazły swoje miejsce w Ameryce Północnej (USA i Kanada), gdzie hodowcy kontynuowali ich rozwój. To tam rasa zyskała popularność i zaczęła kształtować się jako odrębny typ. Kluczową datą dla rasy jest rok 1966 – to wtedy urodził się amerykański pies o imieniu Lobo, który stał się „ojcem założycielem” białych owczarków w Szwajcarii, dokąd został sprowadzony w latach 70. XX wieku.
W Szwajcarii rasa została uznana oficjalnie w 1991 roku, a Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) zaakceptowała Białego Owczarka Szwajcarskiego jako odrębną rasę (wzorzec nr 347) w 2002 roku, a obowiązujący wzorzec opublikowano w 2011 roku. W klasyfikacji FCI BOS należy do Grupy 1 (Psy pasterskie i zaganiające), Sekcji 1 (Psy pasterskie), bez wymogu próby pracy.
🐕 Wygląd – szlachetna biel i harmonijna sylwetka
Biały Owczarek Szwajcarski to mocny, dobrze umięśniony pies o średniej wielkości i eleganckiej, wydłużonej sylwetce. Główną i najbardziej charakterystyczną cechą jest oczywiście szata.
- Umaszczenie: Zawsze białe (dopuszczalny jest lekki odcień kości słoniowej). Warto podkreślić, że BOS-y nie są albinosami – mają ciemne oczy (migdałowate), czarny lub ciemno-brązowy pigment nosa, warg i powiek.
- Wielkość: Wzrost w kłębie dla psów to 60–66 cm, dla suk 55–61 cm. Waga waha się między 30–40 kg dla psów i 25–35 kg dla suk.
- Szata: Występuje w dwóch odmianach: krótkowłosej i długowłosej. Obie są dwuwarstwowe, z twardym włosem okrywowym i gęstym, obfitym podszerstkiem, który doskonale chroni psa przed zimnem i deszczem.
- Cechy szczególne: Stojące, wysoko osadzone uszy i mocny, gruby ogon, noszony nisko.
✨ Usposobienie – zrównoważony przyjaciel rodziny
BOS jest psem o wyjątkowo zrównoważonym temperamencie. Hodowcy dążyli do wyodrębnienia cech, które czynią go doskonałym psem rodzinnym i towarzyszącym.
- Przywiązanie i lojalność: Są silnie związane z właścicielem, wręcz „chorobliwie” oddane, podążając za opiekunem krok w krok. Właśnie ta więź i potrzeba bliskości z człowiekiem jest dla nich kluczowa.
- Inteligencja i chęć do pracy: To psy bardzo inteligentne i chętne do nauki (znajdują się wysoko w rankingach inteligencji psów, m.in. Stanleya Corena). Szybko przyswajają komendy i lubią pracować z człowiekiem.
- W stosunku do obcych: Z natury są ostrożne i nieufne wobec obcych, ale nie są agresywne – raczej zachowują dystans. Ta czujność czyni z nich dobrych stróżów, choć mogą być nieco hałaśliwe, jeśli często używają głosu do ostrzegania.
- Dzieci i Inne zwierzęta: Zwykle świetnie dogadują się z dziećmi, wykazując się dużą cierpliwością, choć zawsze wymaga to nadzoru dorosłych i nauki szacunku obu stron. Dobrze socjalizowane, potrafią żyć w zgodzie z innymi zwierzętami domowymi.
- Wrażliwość: Są psami wrażliwymi i źle znoszą ostre traktowanie oraz metody szkoleniowe oparte na karach. Wymagają łagodnego, ale konsekwentnego podejścia i pozytywnych wzmocnień.
🩺 Zdrowie – odporność i typowe schorzenia
Biały Owczarek Szwajcarski jest generalnie uważany za rasę zdrową i odporną, często bardziej wolną od problemów, które dotykają jego niemieckich krewnych (np. mniej typowy jest u nich krzywy grzbiet). Jednak jak w przypadku każdej dużej rasy, istnieją pewne predyspozycje:
- Dysplazja stawów biodrowych i łokciowych (HD/ED): Najczęstsze schorzenie u dużych psów. Odpowiedzialni hodowcy badają psy hodowlane pod tym kątem.
- Mielopatia degeneracyjna (DM): Postępująca choroba neurologiczna rdzenia kręgowego, występująca u wielu ras owczarkowatych. Testy genetyczne pozwalają na wykluczenie nosicieli z hodowli.
- Problemy Oczne: Czasem zdarzają się dziedziczne schorzenia oczu.
- Alergie: Mogą występować alergie pokarmowe lub środowiskowe.
Długość życia: Średnio 12–14 lat.
Wady i zalety rasy
Oto zestawienie najważniejszych zalet i wad Białego Owczarka Szwajcarskiego.
Zalety Białego Owczarka Szwajcarskiego
BOS to pies, który zdobywa serca opiekunów swoją wyjątkową kombinacją inteligencji i łagodności:
- Wybitna lojalność i oddanie: Niezwykle silnie przywiązuje się do swojej rodziny, podążając za opiekunem niemal jak cień.
- Wysoka inteligencja i podatność na szkolenie: Bardzo szybko się uczy i uwielbia pracować z człowiekiem, co czyni go wszechstronnym psem użytkowym (doskonały w obedience czy tropieniu).
- Zrównoważony i łagodny temperament: Uważany za spokojniejszego i mniej wycofanego niż jego niemieccy krewni, świetnie odnajduje się w roli psa rodzinnego.
- Duża cierpliwość do dzieci: Zazwyczaj dobrze dogaduje się z najmłodszymi członkami rodziny, pod warunkiem odpowiedniej socjalizacji i nadzoru.
- Dobry stróż: Jest czujny i spostrzegawczy. Choć nie jest typowym psem obronnym, natychmiast zaalarmuje o wszelkich niepokojących zdarzeniach.
Wady Białego Owczarka Szwajcarskiego
Decydując się na BOS-a, należy być świadomym wyzwań związanych z rasą:
- Silna potrzeba kontaktu i ryzyko lęku separacyjnego: Jego silne przywiązanie oznacza, że źle znosi samotność. Pozostawiony sam na długie godziny może rozwinąć lęk separacyjny i destrukcyjne zachowania.
- Intensywne linienie: Posiadanie dwuwarstwowej, obfitej sierści oznacza dużą ilość wypadającego włosa, zwłaszcza w okresach wymiany szaty, co wymaga codziennego, starannego wyczesywania.
- Wymagająca wczesna socjalizacja: Ze względu na naturalną ostrożność i nieufność wobec obcych, wymaga bardzo wczesnej, rozszerzonej i starannej socjalizacji w wieku szczenięcym.
- Wrażliwość na ostre metody wychowawcze: Jest psem wrażliwym, który źle reaguje na kary i krzyk. Wymaga szkolenia opartego wyłącznie na pozytywnych wzmocnieniach.
- Potrzeba dużej aktywności fizycznej i umysłowej: Wymaga nie tylko długich spacerów, ale i zajęć, które zmęczą go psychicznie, np. psie sporty czy praca węchowa.
👨👩👧👦 Dla kogo pies rasy Biały Owczarek Szwajcarski?
BOS nie jest psem dla każdego. Idealny opiekun to:
- Osoba aktywna: BOS potrzebuje dużo ruchu, długich spacerów, a także stymulacji umysłowej (praca węchowa, posłuszeństwo, psie sporty).
- Rodzina z czasem: To psy, które potrzebują stałego kontaktu z człowiekiem i nie powinny być pozostawiane same na wiele godzin. Są świetnymi towarzyszami dla rodzin z dziećmi, pod warunkiem, że obie strony są nauczone zasad współżycia.
- Osoba konsekwentna, ale łagodna: Wychowanie BOS-a wymaga cierpliwości i pozytywnych metod. To inteligentny pies, który chętnie współpracuje, ale jest wrażliwy.
- Osoba szukająca psa do sportu lub pracy: BOS ma predyspozycje do obedience, tropienia, dogoterapii, a nawet jako pies ratowniczy czy przewodnik.
Ze względu na swoje rozmiary najlepiej czuje się w domu z ogrodem, ale przy zapewnieniu odpowiedniej ilości ruchu może mieszkać w mieszkaniu (jednak jest to wyzwanie logistyczne, zwłaszcza ze względu na linienie).
💰 Cena
Cena szczeniaka Białego Owczarka Szwajcarskiego z renomowanej, zarejestrowanej hodowli (np. w Związku Kynologicznym w Polsce – ZKwP, który podlega FCI) może być wysoka.
- Cena szczeniaka z rodowodem FCI/ZKwP: Zazwyczaj oscyluje w granicach 3000 zł do 6000 zł lub więcej, w zależności od renomy hodowli, osiągnięć rodziców i lokalizacji.
- Koszty utrzymania: Należy doliczyć koszty wysokiej jakości karmy, regularnych wizyt weterynaryjnych, akcesoriów i pielęgnacji (zwłaszcza wyczesywania sierści).
❓ Pytania i odpowiedzi
Czy Biały Owczarek Szwajcarski to albinos?
Nie. Albinosy mają brak pigmentu, w tym jasne lub różowe oczy. BOS-y mają białą sierść, ale ciemną pigmentację nosa, warg, powiek i oczu, co odróżnia je od psów albinosów.
Czy BOS jest trudniejszy do wychowania niż Owczarek Niemiecki?
Choć są spokrewnione, BOS jest często uznawany za bardziej zrównoważonego i łagodnego niż jego niemiecki kuzyn, ale jednocześnie bardziej wrażliwego. Wychowanie i socjalizacja, zwłaszcza ze względu na ich wrodzoną nieufność do obcych, są procesami długimi i wymagającymi konsekwencji oraz cierpliwości, ale są bardzo podatne na pozytywne szkolenie.
Jak często trzeba czesać Białego Owczarka Szwajcarskiego?
Bardzo regularnie. W okresach linienia (wiosna/jesień) może to być nawet codziennie, poza tymi okresami wystarczy 2–3 razy w tygodniu. Gęsty podszerstek wymaga starannej pielęgnacji, aby uniknąć kołtunów i utrzymać zdrową skórę.
💡 Ciekawostki
- Wszechstronność: Mimo że w Europie jest psem głównie do towarzystwa, w Ameryce Północnej BOS-y były i są wykorzystywane jako psy policyjne, przewodnicy niewidomych, a także psy tropiące.
- Wielki Uczeń: Rasa ta zajmuje 6. miejsce w rankingu inteligencji psów Stanleya Corena, ustępując jedynie takim geniuszom jak Border Collie czy Pudel.
- Białe Wilki Habsburgów: Mimo że rasa wyodrębniła się stosunkowo niedawno, białe owczarki (lub psy w typie owczarka) były cenione i hodowane już wcześniej, np. przez bogatych arystokratów, w tym ród Habsburgów.
🤝 Organizacje uznające rasę
Biały Owczarek Szwajcarski jest uznawany przez wiele głównych organizacji kynologicznych na świecie, w tym:
- Fédération Cynologique Internationale (FCI): Uznanie pełne, wzorzec nr 347.
- Związek Kynologiczny w Polsce (ZKwP): Podlega pod FCI.
- United Kennel Club (UKC): Amerykańska organizacja kynologiczna.
- Canadian Kennel Club (CKC): Kanadyjska organizacja kynologiczna.
- American Kennel Club (AKC): Choć AKC nie uznaje BOS jako odrębnej rasy (uznaje białe owczarki w ramach odmiany umaszczenia Owczarka Niemieckiego), UKC i inne mniejsze amerykańskie stowarzyszenia je uznają.
