Border Collie to rasa psów, która od wieków budzi podziw swoją inteligencją, pracowitością i oddaniem. Wyhodowana na pograniczu Szkocji i Anglii, zyskała miano jednego z najzdolniejszych psów pasterskich na świecie. Dziś, oprócz pracy przy stadach, doskonale sprawdza się w wielu psich sportach i jako oddany towarzysz aktywnej rodziny.
Historia rasy: Z górskich pastwisk na areny sportowe
Początki rasy Border Collie sięgają czasów, gdy na terenach pogranicza szkocko-angielskiego psy pasterskie były nieocenioną pomocą dla pasterzy. Selekcja psów opierała się przede wszystkim na ich zdolnościach roboczych, inteligencji i wytrzymałości. Krzyżowanie większych, cięższych psów przywiezionych przez Rzymian z mniejszymi, zwinniejszymi psami typu szpic, które trafiły na Wyspy Brytyjskie z Wikingami, dało początek psom o wyjątkowej kombinacji cech.
Nazwa „Collie” jest szkockim dialektem określającym psy pasterskie. Dopiero w XIX wieku zaczęto wyraźnie odróżniać Border Collie od innych typów collie. Kluczową postacią w rozwoju rasy był Old Hemp, pies urodzony w 1893 roku, który charakteryzował się niezwykłym instynktem pasterskim i stylem pracy. Jego potomstwo stało się fundamentem dzisiejszej rasy Border Collie. Oficjalne uznanie rasy przez Kennel Club (w Wielkiej Brytanii) nastąpiło w 1906 roku. Choć przez długi czas priorytetem była użytkowość rasy, a nie wygląd, standard rasy zaczął się krystalizować. W Stanach Zjednoczonych rasa została oficjalnie uznana przez American Kennel Club (AKC) w 1995 roku.
Wygląd: zwinność i harmonia
Border Collie to średniej wielkości pies o atletycznej budowie ciała. Samce osiągają wysokość w kłębie od 48 do 56 cm, a suki od 46 do 53 cm. Ich sylwetka jest proporcjonalna, a długość ciała nieco większa niż wysokość. Mocna, muskularna budowa podkreśla ich wytrzymałość i zwinność.
Głowa Border Collie jest proporcjonalna do reszty ciała, z płaską, umiarkowanie szeroką czaszką. Stop jest wyraźnie zaznaczony. Oczy są szeroko rozstawione, owalne, o inteligentnym i czujnym wyrazie. Dopuszczalne są różne kolory oczu, choć niebieskie oczy u psów innych niż umaszczenia merle nie są preferowane. Uszy są średniej wielkości, osadzone szeroko, noszone w różny sposób – stojące, półstojące lub załamane do przodu lub na boki.
Ogon jest osadzony nisko, umiarkowanej długości, sięgający co najmniej do stawu skokowego. W stanie spoczynku noszony jest nisko, z lekkim uniesieniem na końcu. Podczas ekscytacji może być uniesiony, ale nie powinien zakręcać się nad grzbietem.
Szata Border Collie występuje w dwóch odmianach: szorstkiej i gładkiej. Obie są dwuwarstwowe, gęste i odporne na warunki atmosferyczne. W odmianie szorstkiej włos jest średniej długości, z piórami na przednich łapach, tylnych kończynach, klatce piersiowej i spodzie ciała. W odmianie gładkiej włos jest krótki na całym ciele, zazwyczaj nieco grubszy, z możliwym lekkim piórem na wspomnianych partiach ciała. Dopuszczalne są wszystkie kolory i kombinacje kolorów. Białe znaczenia mogą być czysto białe lub z nakrapianiem.
Charakter: inteligencja, energia i oddanie
Border Collie słynie ze swojej niezwykłej inteligencji, często plasując się na szczytach rankingów najmądrzejszych ras psów. Ta cecha sprawia, że są niezwykle podatne na szkolenie i chętnie uczą się nowych komend i sztuczek. Ich instynkt pasterski jest silnie rozwinięty, co może objawiać się w próbach „zagania” dzieci lub innych zwierząt.
To psy o ogromnej energii i potrzebie aktywności fizycznej oraz mentalnej. Bez odpowiedniej dawki ruchu i zajęć mogą stać się sfrustrowane, co może prowadzić do problemów behawioralnych, takich jak nadmierne szczekanie, niszczenie przedmiotów czy nerwowość.
W stosunku do swojej rodziny Border Collie jest lojalny, oddany i czuły. Zazwyczaj dobrze dogaduje się z dziećmi, zwłaszcza starszymi i nauczonymi, jak prawidłowo obchodzić się z psem. Wobec obcych mogą być nieco rezerwowane, ale nie powinny wykazywać agresji. Wczesna socjalizacja jest kluczowa, aby zapewnić im pewność siebie w różnych sytuacjach i kontaktach z innymi ludźmi i zwierzętami.
Zdrowie Border Collie
Border Collie generalnie cieszy się dobrym zdrowiem, jednak jak wiele ras, ma pewne predyspozycje do określonych schorzeń. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają badania genetyczne w celu wyeliminowania ryzyka wystąpienia tych chorób u potomstwa. Do najczęstszych problemów zdrowotnych u Border Collie należą:
- Dysplazja stawów biodrowych (HD) i łokciowych (ED): Nieprawidłowy rozwój stawów, który może prowadzić do bólu i ograniczenia ruchu.
- Postępujący zanik siatkówki (PRA): Grupa dziedzicznych chorób oczu prowadzących do stopniowej utraty wzroku.
- Anomalia oka collie (CEA): Dziedziczna choroba oczu, która może mieć różne nasilenie.
- Padaczka idiopatyczna: Choroba neurologiczna charakteryzująca się nawracającymi napadami drgawkowymi.
- Zespół uwięźniętych neutrofili (TNS): Rzadka, dziedziczna choroba układu odpornościowego.
- Neuronalna ceroidolipofuscynoza (NCL): Grupa dziedzicznych chorób neurologicznych prowadzących do pogorszenia funkcji mózgu i układu nerwowego.
- Głuchota: Może być wrodzona lub nabyta.
Regularne wizyty u weterynarza, odpowiednia dieta i dbałość o kondycję fizyczną psa są kluczowe dla utrzymania jego zdrowia.
Wady i zalety rasy
Zalety:
- Wyjątkowa inteligencja: Szybko się uczą i chętnie współpracują.
- Wysoka energia: Idealne dla aktywnych osób i rodzin.
- Podatność na szkolenie: Doskonale sprawdzają się w różnych psich sportach.
- Lojalność i oddanie: Silnie przywiązują się do swojej rodziny.
- Wszechstronność: Mogą być zarówno wspaniałymi psami pracującymi, jak i towarzyszami.
Wady:
- Wysokie wymagania dotyczące aktywności: Potrzebują dużo ruchu i zajęć umysłowych.
- Silny instynkt pasterski: Może wymagać ukierunkowania i kontroli.
- Potencjalna rezerwa wobec obcych: Wczesna socjalizacja jest niezbędna.
- Skłonność do niektórych problemów zdrowotnych: Wymaga świadomego wyboru hodowcy i regularnych badań.
- Nie nadają się dla osób o siedzącym trybie życia: Brak aktywności prowadzi do frustracji i problemów behawioralnych.
Pielęgnacja: regularne czesanie to podstawa
Pielęgnacja Border Collie nie jest szczególnie skomplikowana, ale wymaga regularności. Zarówno odmiana szorstka, jak i gładka mają gęsty podszerstek, dlatego zaleca się szczotkowanie przynajmniej raz lub dwa razy w tygodniu, aby usunąć martwy włos i zapobiec powstawaniu kołtunów. W okresie linienia codzienne szczotkowanie jest konieczne.
Regularnie należy kontrolować uszy psa pod kątem infekcji i dbać o higienę zębów poprzez regularne szczotkowanie. Pazury powinny być przycinane w razie potrzeby, zwykle co kilka tygodni. Kąpiel powinna odbywać się tylko wtedy, gdy pies jest wyraźnie brudny, aby nie naruszyć naturalnej bariery ochronnej skóry.
Cena: inwestycja w inteligencję i energię
Cena szczeniaka Border Collie zależy od wielu czynników, takich jak renoma hodowli, rodowód, osiągnięcia rodziców i umaszczenie. Średnio za szczeniaka z dobrej hodowli trzeba liczyć od 3000 do 6000 złotych, a czasami nawet więcej. Należy pamiętać, że koszt zakupu psa to tylko część wydatków. Do tego dochodzą koszty związane z wyżywieniem, opieką weterynaryjną, akcesoriami, szkoleniem i ewentualnymi zajęciami sportowymi.
Decydując się na Border Collie, inwestujemy nie tylko w psa, ale także w aktywnego towarzysza, który będzie wymagał naszego czasu i zaangażowania.
Dla kogo pies tej rasy?
Border Collie to idealny pies dla osób aktywnych, które są w stanie zapewnić mu odpowiednią dawkę ruchu fizycznego i mentalnego. Sprawdzi się w rodzinach z starszymi dziećmi, które rozumieją potrzeby psa i potrafią z nim współpracować. To doskonały wybór dla osób zainteresowanych psimi sportami, takimi jak agility, obedience, frisbee czy pasienie.
Border Collie potrzebuje konsekwentnego, ale pozytywnego szkolenia. Właściciel powinien być cierpliwy, konsekwentny i gotowy do poświęcenia czasu na budowanie więzi z psem. Rasa ta nie jest polecana osobom o siedzącym trybie życia lub takim, które nie mają wystarczająco dużo czasu, aby zaspokoić potrzeby Border Collie.
5 najczęściej zadawanych pytań o Border Collie
- Czy Border Collie potrzebuje dużo ruchu? Tak, to rasa o bardzo wysokim poziomie energii i potrzebuje codziennych, intensywnych ćwiczeń fizycznych i mentalnych.
- Czy Border Collie jest dobry dla dzieci? Zazwyczaj tak, zwłaszcza jeśli jest odpowiednio socjalizowany i wychowywany z dziećmi. Najlepiej dogaduje się ze starszymi, bardziej rozumnymi dziećmi.
- Czy Border Collie jest trudny w szkoleniu? Wręcz przeciwnie, Border Collie jest jednym z najinteligentniejszych i najbardziej podatnych na szkolenie psów. Jednak wymaga konsekwentnego i pozytywnego podejścia.
- Czy Border Collie dużo szczeka? Jeśli jego potrzeby nie są zaspokojone, może szczekać nadmiernie z frustracji lub nudy. Przy odpowiedniej dawce aktywności i szkoleniu nie jest to typowo szczekliwa rasa.
- Czy Border Collie jest zdrową rasą? Generalnie tak, ale ma predyspozycje do niektórych chorób genetycznych, dlatego ważne jest wybieranie szczeniąt z odpowiedzialnych hodowli.
Ciekawostki o Border Collie
- Border Collie jest powszechnie uważany za najinteligentniejszą rasę psów na świecie.
- Słynny pies z filmu „Babe” był Border Collie.
- Robert Burns, XVIII-wieczny szkocki poeta, opisał Border Collie jako „uczciwego” i „wiernego”.
- Królowa Wiktoria w drugiej połowie XIX wieku zachwyciła się Border Collie i stała się entuzjastką rasy.
- Border Collie potrafią pracować bez komend wzrokowych, polegając na swoim instynkcie i umiejętności czytania mowy ciała pasterza.
Border Collie to niezwykły pies o wyjątkowych zdolnościach i charakterze. Dla odpowiedniej osoby lub rodziny może stać się nie tylko oddanym przyjacielem, ale także wspaniałym partnerem do aktywnego życia i psich sportów. Jednak potencjalni właściciele muszą być świadomi wysokich wymagań tej rasy dotyczących aktywności fizycznej i mentalnej.
